Ana Sayfa Teknoloji Atmosferik hataların RTK ve PPK işlemlerine etkisi

Atmosferik hataların RTK ve PPK işlemlerine etkisi

“Doğruluğu İyileştirme” serisinin önceki makalelerinde, “ GNSS ” (Atmosferik Hatalar) konusunu, bu hataların kaynaklarını ve RTK’nın, baz istasyonu ile gezici istasyonun atmosferik hataların çift fark hesaplamaları yoluyla ortadan kaldırılabilecek kadar yakın olduğunu varsayarak bu hataları nasıl azalttığını ele almıştık. Ancak, atmosfer katmanları genellikle homojen değildir; bu nedenle bu yöntem hataları tam olarak ortadan kaldıramayabilir ve bu da doğruluğun azalmasına yol açabilir.

İyonosfer, Dünya’nın yüzeyinden yaklaşık 50 ila 1.000 kilometre yükseklikte bulunan, Dünya’nın üst atmosferinin hayati bir bileşenidir.

Şekil 1: Atmosfer katmanları (kaynak: NASA)

Güneş ışınımı bu atmosfer katmanındaki parçacıklara çarparak serbest elektronların ve iyonların (elektron kazanmış veya kaybetmiş atomlar) oluşmasına neden olur. İyonlaşma derecesi, irtifaya, güneş aktivitesine ve günün saatine göre değişir.

Kutup ışıkları, üst atmosferdeki bu iyonizasyonun gözle görülür bir sonucudur. Radyo frekansı (RF) iletişimi ve özellikle GNSS sinyal iletimi söz konusu olduğunda, bu yüklü parçacıklar iyonosferden geçerken sinyallerde gecikmelere neden olur. GNSS , temelde sinyallerin yayılma süresini hesaba katabilmeye dayandığından, bu gecikmeler GNSS doğruluğu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.

Güneş aktivitesinin yüksek olduğu durumlarda, bunun etkileri daha da ciddi boyutlara ulaşabilir: İyonosferik parıldama, sinyalleri navigasyon için kullanılamaz hale getirecek şekilde bozabilir. Güneş fırtınaları ayrıca altyapıda kalıcı veya geçici arızalara neden olabilir. İşte birkaç örnek:

  • Mart 1989: Bir güneş fırtınasının ardından büyük çaplı elektrik kesintileri yaşandı
  • Temmuz 2000: Radyo yayın kesintileri ve uydu arızaları
  • Şubat 2022: 40 adet Starlink uydusu bir güneş fırtınası nedeniyle imha edildi

İyonosferin yük seviyesi, güneş aktivitesi, mevsimsel değişimler ve günlük dalgalanmaların etkisiyle periyodik örüntüler sergiler.

Güneş döngüleri

Güneş döngüsü, Güneş’in aktivitesindeki değişikliklerin yaklaşık 11 yıllık döngüsünü ifade eder. Bu döngü, Güneş yüzeyindeki güneş lekelerinin sayısındaki artış ve azalışla belirginleşir. Güneş lekeleri, Güneş üzerinde koyu lekeler şeklinde görülen ve yoğun manyetik aktiviteyle ilişkili geçici olgulardır.

Güneş döngüsü iki ana aşamaya ayrılabilir: güneş minimumu ve güneş maksimumu. Güneş minimumu döneminde Güneş’te daha az güneş lekesi görülür ve genel aktivitesi nispeten düşüktür. Döngü güneş maksimumuna doğru ilerledikçe, güneş lekelerinin sayısı artar ve güneş aktivitesi de yükselir.

Güneş aktivitesinin yüksek olduğu dönemlerde, iyonosferde elektron yoğunluğu artar ve bu durum, GNSS sinyalleri üzerindeki iyonosferik gecikme etkisini güçlendirir.

2020 yılından bu yana güneş aktivitesi artmaktadır; 2022’nin ikinci yarısından itibaren yüksek bir aktivite kaydedilmiştir ve 2025 yılında bir zirveye ulaşması beklenmektedir. Bu yüksek aktivite, GNSS sitesinin genel performansının düşmesine neden olmakta ve RTK konum belirlemesinin elde edilmesini zorlaştırmaktadır.

Şekil 2: 2012'den bu yana güneş aktivitesinin seyri (kaynak: NOAA)

Mevsimsel döngüler

Mevsimsel değişiklikler, iyonosferin davranışında çok önemli bir rol oynar. Kuzey enlemlerinde, ilkbahar ve sonbahar aylarında güneş ışınımının artması nedeniyle genellikle daha yüksek iyonizasyon seviyeleri görülürken, yaz ve kış aylarında ise iyonizasyon seviyesi daha düşüktür.

Bu mevsimsel değişiklikler, GNSS sinyallerini farklı şekillerde etkiler ve konum belirleme doğruluğundaki genel değişkenliğe katkıda bulunur.

Günlük dalgalanmalar

İyonosferdeki günlük değişimler, Dünya’nın dönüşü ve Güneş’in konumundan etkilenir. Dünya dönerken, farklı bölgeler değişen düzeylerde iyonizasyon yaşar. Aşağıdaki grafikte TECU, Toplam Elektron İçeriği Birimi anlamına gelir; bu değer, iyonosfer aktivitesini karakterize eder ve sinyallerin maruz kaldığı ek gecikmeyle de ilgilidir.

Şekil 3: Günlük ve mevsimsel değişim (kaynak:

Konum

Yukarıda bahsedilen döngüsel, mevsimsel ve günlük değişimlerin yanı sıra, Dünya üzerindeki konum da iyonosferik aktivite üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Ortalama iyonosferik aktivite, jeomanyetik ekvator çevresinde daha yüksektir.

İki farklı tarihteki günlük iyonosferik aktivitenin tipik örnekleri

GNSS ’daki alıcıda kullanılan teknolojiye bağlı olarak, atmosferik hataların etkileri değişiklik gösterir.

Giriş seviyesi RTK alıcıları genellikle bu etkiyle pek baş edemez ve daha düşük RTK sabitleme oranı veya daha uzun yakınsama süreleri yaşayabilir.

Daha yüksek sınıf (jeodezik) GNSS alıcıları veya sonradan işleme motorları, iki temel tekniğe dayanan belirli düzeyde bir iyonosferik etki azaltma özelliğini içerebilir:

  • Iono Free olarak adlandırılan özel ölçüm kombinasyonu; bazı bilimsel yayınlarda L3 olarak da anılmaktadır.
  • Navigasyon filtresinde özel durumları kullanarak iyonosferik hataların tahmin edilmesi

Her iki yöntemin de artıları ve eksileri vardır, ancak genellikle önemli ölçüde daha yüksek gürültü ve/veya yakınsama süresi ile sonuçlanır.

Müşterilerimize en iyi şekilde destek olmak amacıyla, Qinertia 4 için yüksek iyonosferik aktivitenin etkisini düzeltmeye yönelik çığır açan bir teknoloji geliştirdik: Ionoshield.

Ionoshield, PPK’nın tüm gücünden yararlanarak, zorlu GNSS koşullarında ve yüksek iyonosferik aktivite durumunda bile güvenilir santimetre düzeyinde RTK konum belirleme çözümleri sunar. Ionoshield, atmosferik hata azaltma algoritmasıdır. İyonosfer ve troposferin neden olduğu hataları belirlemek için baz istasyonu ve gezici cihazdaki gözlemleri kullanır.

Mevcut tüm frekansları ve uydu takımını kullanarak atmosferik hataları tahmin eder ve telafi eder. Akıllı bir strateji, yakınsama süresini en aza indirirken, ileri/geri/birleştirme işlemleri, zorlu koşullarda bile sıfır yakınsama süresine ulaşmak üzere süreci tamamlar.

Son olarak, Ionoshield, gömülü RAIM algoritmasıyla entegre olarak, parıldama gibi iyonosferik sorunlara bağlı arızalı uyduları tespit edip eler.

Bu yaklaşımla Ionoshield, önemli avantajlar sağlar:

  • RTK konum belirlemesine ulaşma ve santimetre düzeyinde doğruluk sergileme konusunda eşsiz bir yetenek
  • Ionofree kombinasyonu gibi diğer iyon işleme tekniklerinin aksine, ek gürültü oluşmaz
  • Üç frekanslı tam konstellasyonlu PPK kullanarak hassasiyeti ve güvenilirliği artırmak için modern çok frekanslı alıcıların tüm avantajlarından yararlanır
  • Kara uygulamalarında bile (hafif ila orta yoğunluktaki kentsel ortamlarda) çalışır.

Ionoshield’i olabildiğince kullanımı kolay hale getirmek için Qinertia, bir otomatik seçim seçeneği de entegre etmiştir. Bu otomatik seçenek, işleme modunu (tek bazlı PPK, Ionoshield PPK veya VBS) seçmeden önce iyonosferik aktiviteyi değerlendirir. İleri düzey kullanıcılar için işleme modunu manuel olarak seçmek de mümkündür.

Ionoshield muazzam faydalar sunsa da bazı ön koşullar vardır:

– En az çift frekanslı bir GNSS alıcısı (tercihen L1/L2), ki bu tüm SBG Systems ürünlerinde standart olarak bulunur. Ionoshield ayrıca, daha yüksek doğruluk için üç bantlı (L1/L2/L5) bir GNSS alıcısının varlığından da tam olarak yararlanır!

– Kayıt süreleri ve açık gökyüzü: Ionoshield hızlı bir şekilde yakınsama sağlayabilir. Ancak, iyonosferik aktivitenin yüksek olduğu ve baz istasyonu ile gezici arasında gözlemlenen hatalar arasında büyük farkların olduğu aşırı koşullarda; Ionoshield'in daha uzun bir yakınsama süresine ihtiyacı olabilir.

Ionoshield'in verilerinizi nasıl iyileştirdiğini test etmek istiyorsanız, bizimle iletişime geçin.

Bize ulaşın